ในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ ได้แก่ อุตสาหกรรมประกอบรถยนต์ และรถจักรยานยนต์ และอุตสาหกรรมผลิตส่วนประกอบและอุปกรณ์ยานยนต์ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่ต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมากรวมทั้งใช้ความชำนาญและเทคโนโลยีชั้นสูงในการผลิตซึ่งส่วนใหญ่ต้องพึ่งพาการลงทุนจากบริษัทแม่ในต่างประเทศการประกอบรถยนต์ในประเทศ แบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก คือ รถยนต์นั่งส่วนบุคคล และรถยนต์ที่ใช้ในการพาณิชย์ สำหรับอุตสาหกรรมรถจักรยานยนต์ในประเทศไทย มีการผลิต 2 แบบ คือ แบบครอบครัว และแบบสปอร์ต โดยมีปริมาณการผลิตรถจักรยานยนต์แบบครอบครัวกว่าร้อยละ 90 ส่วนอุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์เป็นอุตสาหกรรมต่อเนื่องที่เติบโตมาพร้อมกับอุตสาหกรรมประกอบยานยนต์ โครงสร้างการผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ของไทย สามารถแบ่งออกตามลักษณะของตลาดได้ 2 ประเภท คือ ชิ้นส่วนเพื่อใช้ในการประกอบยานยนต์สำเร็จรูป (OEM) และชิ้นส่วนอะไหล่สำหรับการทดแทน (REM)

การใช้พลังงานในภาคอุตฯและธุรกิจ 26,487 ktoe (505,000 ล้านบาท) เติบโต 2.56%

ในบทความตอนนี้ในฐานtที่ผู้เขียน มีบทบาทในการดำเนินโครงการอนุรักษ์พลังงานในโรงงานอุตสาหกรรม หลายๆโรงงาน ซึ่งต่างก็มีวิธีการดำเนินการที่ต่างกันไปตาม ขนาดประเภทอุตสาหกรรมและตามระบบพลังงานที่ใช้อยู่ซึ่งอาจเป็นพลังงานความร้อนหรือพลังงานไฟฟ้า แล้วแต่การใช้พลังงานแต่ละโรงงานอุตสาหกรรม  ซึ่งสามารถสรุปเป็นแนวทางการดำเนินกิจกรรมของโรงงานอุตสาหกรรม ได้ดังต่อไปนี้
คณะเดินทางได้เข้าเยี่ยมชมโรงงานของ บริษัท จำกัด โดยตั้งอยู่ภายในนิคมอุตสาหกรรมบางพลี ซึ่งเป็นเขตอุตสาหกรรมหนักในจังหวัดสมุทราปราการ  เป็นโรงงานประเภท : ผลิตภัณฑ์จากโลหะ  มีอายุโรงงานถึง 26 ปี  ผลิตภัณฑ์หลัก คือ ชิ้นส่วนรถจักยานยนต์ ได้แก่ โซ่ , ซี่ลวด , แป้นเกลียว , ปะเก็น ฯลฯ ปริมาณกำลังการผลิต 3,060  ตัน / ปี  จำนวนคนงาน  197 คน    เวลาการทำงาน : 8  ช.ม. / วัน  โรงงานมีนโยบายคุณภาพ คือ “เรามุ่งมั่นที่จะพัฒนาระบบคุณภาพอย่างต่อเนื่อง เพื่อตอบสนองความพึงพอใจสูงสุดของลูกค้า  ” และกำหนดวิสัยทัศน์ของบริษัทให้เป็นบริษัทชั้นนำในการผลิตและจำหน่ายชิ้นส่วนยานยนต์ ทางบริษัทมีการดำเนินกิจกรรมโครงการอนุรักษ์พลังงาน ดังต่อไปนี้
นโยบายการดำเนินงานด้านอนุรักษ์พลังงาน
พลังงานเป็นต้นทุนการผลิตหรือปัจจัยการผลิตที่มีราคาแพงและมีแนวโน้มที่จะเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งจะมีผลทำให้ต้นทุนการผลิตโดยรวมของบริษัท สูงขึ้นตามไปด้วย การอนุรักษ์พลังงานเป็นกระบวนการลดต้นทุนการผลิตอย่างหนึ่ง ที่ผู้บริหารและพนักงานทุกคนจะต้องร่วมแรง ร่วมใจ ในการประหยัดพลังงาน เพื่อให้อัตราส่วนการใช้พลังงานต่อต้นทุนการผลิตอยู่ในระดับที่เหมาะสมจึงกำหนดนโยบาย เพื่อเป็นแนวทางให้ถือปฏิบัติ ดังนี้
1. ส่งเสริมสนับสนุนให้พนักงานได้เรียนรู้ ตระหนักในการใช้พลังงาน
2.ให้ผู้บังคับบัญชาทุกระดับติดตาม กำกับดูแล รวมทั้งให้คำแนะนำในการดำเนินการใช้พลังงานและให้ถือเป็นภารกิจควบคู่กับหน้าที่ประจำ
3. พนักงานทุกคนจะต้องรู้จักใช้พลังงานและให้ความร่วมมือเพื่อการประหยัดพลังงาน
4.ให้มีการเสนอผลการดำเนินงานอนุรักษ์พลังงาน เผยแพร่ข้อมูลไปยัง  หน่วยงาน อื่นๆ อย่างต่อเนื่อง

เป้าหมายด้านการอนุรักษ์พลังงาน
ต้นทุนการผลิตด้านพลังงานต่อหน่วยผลผลิตในปี 2547 และปีถัดไปจะต้องลดลงไม่ต่ำกว่า 10 %

แนวทางที่ใช้ดำเนินการในกิจกรรมการประหยัดพลังงาน
1.จัดอบรมหัวหน้าแผนกและหัวหน้าหน่วยโดยให้วิทยากรจากภายนอกมาให้ความรู้ในเรื่องการจัดการด้านพลังงาน
2. ศึกษา สำรวจ และรวบรวมข้อมูลพฤติกรรมการใช้พลังงานของเครื่องจักรในโรงงาน
3. จัดประชุมหัวหน้าแผนก หัวหน้าหน่วย เพื่อกำหนดมาตรการลดการใช้พลังงาน
4. กำหนดมาตรการที่ไม่ต้องลงทุน เป็นกิจกรรมหยุด – ยั้ง และทำการปฏิบัติ
5. กำหนดมาตรการที่ต้องลงทุน และคำนวณจุดคุ้มทุน และทำการปฏิบัติ
6. เก็บข้อมูลก่อนทำมาตรการ และ หลังทำมาตรการ เพื่อสรุปผลการปฏิบัติตามมาตรการ
7. สรุปข้อมูลและประเมินผลการทำงาน
ทางบริษัทได้พาเยี่ยมชมโรงงานทั้ง 4 แผนกโดยได้พาไปดูถึงจุดที่เกิดกิจกรรมการประหยัดพลังงานที่ได้ดำเนินการ  ดังตัวอย่างภาพดังต่อไปนี้

2.  โครงการหุ้มฉนวนความร้อนเตาชุบแข็ง
ก่อนปรับปรุงอุณภูมิผนังเตาด้านนอก 120 องศา    ก่อนปรับปรุงอุณภูมิผนังเตาด้านนอก 60 องศา      สามารถรักษาความร้อนภายในเตา
ประหยัดได้ถึง 4,693.13 บาท/เตา

จากการฟังบรรยายและพาเยี่ยมชมโรงงานทั้ง 4 แผนก ได้ข้อสรุปมาตรการด้านการประหยัดพลังงานที่ทางบริษัทได้ดำเนินการก่อนและระหว่าง การเข้าร่วมโครงการ TEM  ดังตารางต่อไปนี้

จากตัวอย่าง การดำเนินกิจกรรมประหยัดพลังงานในโรงงานอุตสาหกรรมข้างต้น พบว่า การดำเนินการมีทั้งมาตรการลงทุน ( Investment Measurement ) คือ ต้องใช้เงินลงทุนในการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ ฯลฯ และมาตรการมาตรการที่ไม่ต้องลงทุน ( Non-Investment Measurement ) คือ พนักงานสามารถดำเนินการได้เองโดยไม่ต้องลงทุน เช่น การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมใช้พลังงาน การปิด-เปิดไฟ

บูรณะศักดิ์  มาดหมาย
Buranasak_madmaiy@yahoo.com